Van behandelkamer naar de echte wereld: oefenen met verleiding in VR

Een dealer spreekt je aan op straat. Je zegt nee. Maar hij blijft aandringen. Wat doe je? 

Voor cliënten met een licht verstandelijke beperking (LVB) en verslavingsproblematiek is zo’n situatie soms lastig voor te stellen als je er alleen over praat. Psychomotorisch therapeut Danny van Tactus gebruikt daarom Virtual Reality (VR) om cliënten situaties daadwerkelijk te laten ervaren en ermee te oefenen. 

“Bij Psychomotorische Therapie (PMT) leren cliënten door te doen en te ervaren wat er in hun lichaam gebeurt en hoe ze daarop reageren. Met VR kunnen we daar een heel realistische situatie aan toevoegen. Je ziet wat er gebeurt, voelt de spanning oplopen en kunt vervolgens oefenen met een andere reactie.” 

Van praten naar ervaren 

Danny gebruikt VR als aanvulling op de PMT. Samen met de cliënt bepaalt hij eerst waar iemand aan wil werken. Bijvoorbeeld grenzen aangeven en leren om nee te zeggen. Vervolgens kan dat doel terugkomen in een virtuele situatie. Een cliënt loopt bijvoorbeeld door een drukke winkelstraat en wordt aangesproken door een dealer. Danny kan vanuit de behandelkamer de rol van de dealer spelen en via een microfoon tegen de cliënt praten. 

“Bij sommige cliënten zie je de spanning echt oplopen. Ze gaan zweten, worden onrustig of beginnen te twijfelen: wat moet ik nu zeggen? Zeker als ik na een eerste ‘nee’ blijf aandringen.” Daarna kan Danny samen met de cliënt stilstaan bij wat er gebeurde. Wat voelde je? Welke signalen merkte je op? En hoe zou je de volgende keer willen reageren? De situatie kan vervolgens opnieuw worden gedaan. 

Oefenen wat je in het echte leven tegenkomt 

Volgens Danny zit daar een belangrijke meerwaarde van VR. “In de behandelkamer hebben cliënten soms geen trek en op verlof gaat het ook goed. Ze komen dan niet in een situatie waarin er verleiding is. Met VR kunnen we zo’n situatie toch even dichtbij brengen.” Ook de mogelijkheid om een situatie opnieuw te doen, is volgens Danny belangrijk. “Die herhaling is heel goed voor mensen met een LVB. Je kunt samen kijken: hoe wil je reageren? En vervolgens opnieuw oefenen.” 

Nieuwe inzichten 

De VR-oefeningen leveren niet alleen oefenmomenten op. Soms geven ze Danny als behandelaar ook nieuwe inzichten. Hij vertelt over een cliënt die aangaf nooit trek te hebben en nergens last van te hebben. In de VR-situatie waarin iemand dreigend op hem afkwam, ontstond toch spanning. Dat maakte iets los. De cliënt begon te vertellen over gebeurtenissen uit het verleden en trauma’s. “Daardoor kregen we meer inzicht in hem en kwamen we verder in de behandeling. Het gesprek werd daarna ook makkelijker.” 

Juist die combinatie van PMT en VR vindt Danny waardevol. “Als ik een beetje vastloop, kunnen we hier soms echt verder mee komen. VR geeft je andere mogelijkheden om iets zichtbaar en ervaarbaar te maken. Het is echt een mooie aanvulling om de dingen die ze leren op een veilige manier in de praktijk te brengen.” 

Benieuwd hoe VR wordt ingezet bij mensen met een LVB en verslaving? Tijdens het webinar Virtual Reality voor de behandeling van mensen met een LVB en verslaving op 10 september komen inzichten uit onderzoek en praktijk aan bod, maar er is ook ruimte voor gesprek. Dit webinar wordt georganiseerd door het Centrum Verslaving & LVB, het TOPGGz-expertisecentrum van Tactus en is bedoeld voor professionals die werken met mensen met een LVB en verslaving en geïnteresseerd zijn in innovatieve behandelmethoden.