Hoe denkt Tactus over campagnes rond middelengebruik onder studenten?

Alcohol en drugs zijn voor een deel van de studenten onderdeel van het studentenleven. Onderwijsinstellingen, gemeenten en andere organisaties zetten daarom regelmatig campagnes in om studenten bewust te maken van de risico’s van middelengebruik. Maar werken zulke campagnes eigenlijk?

Tactus vindt het belangrijk dat studenten goede en betrouwbare informatie krijgen over alcohol en drugs. Tegelijkertijd weten we dat alleen informeren of waarschuwen meestal niet voldoende is om gedrag te veranderen. Daarvoor is het ook nodig dat mensen weten wat ze concreet kunnen doen, daarvoor gemotiveerd zijn en dat hun omgeving het gewenste gedrag ondersteunt.

Middelengebruik hangt samen met veel meer factoren: sociale normen, groepsdruk en beschikbaarheid, maar bijvoorbeeld ook met prestatiedruk, stress, mentale gezondheid en de behoefte aan ontspanning of verbinding.

Campagnes kunnen bovendien onbedoeld een averechts effect hebben. Wanneer vooral wordt benadrukt hoeveel studenten drinken of drugs gebruiken, kan de indruk ontstaan dat gebruik normaal is en dat ‘iedereen het doet’. Ook angst, afschrikking of een moraliserende boodschap leidt zelden tot duurzame gedragsverandering en kan de drempel om hulp te zoeken verhogen.

Wat werkt wel?

Campagnes en voorlichting kunnen wél bijdragen wanneer zij onderdeel zijn van een bredere, integrale preventieve aanpak. Voor Tactus betekent dit dat we aansluiten bij de vier pijlers van effectieve verslavingspreventie: voorlichting en educatie, signalering, advies en ondersteuning, een gezonde fysieke en sociale omgeving en duidelijke regelgeving en handhaving.

Daarbij is het belangrijk dat de aanpak aansluit bij de leefwereld van studenten en bij de momenten waarop zij keuzes maken.

Studeren is een periode waarin de zelfstandigheid toeneemt, nieuwe sociale groepen en gewoonten ontstaan en verwachtingen rond uitgaan en middelengebruik zich ontwikkelen. Tactus geeft daarom bijvoorbeeld voorlichting tijdens introductieweken. Juist aan het begin van de studententijd is er ruimte om betrouwbare informatie te geven, risico’s bespreekbaar te maken en te laten zien dat niet of minder gebruiken ook normaal is. Tegelijkertijd vraagt effectieve preventie om meer dan voorlichting alleen. Ook vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning, een sociale omgeving die gezond gedrag stimuleert en duidelijke afspraken over middelengebruik en beschikbaarheid zijn nodig om studenten te ondersteunen bij gezonde keuzes.

Ook betrekken we waar mogelijk studenten, onderwijsinstellingen en studentenverenigingen. Preventie krijgt meer betekenis wanneer niet alleen de individuele student wordt aangesproken, maar ook de omgeving waarin keuzes over middelengebruik worden gemaakt. Een voorbeeld is de samenwerking tussen Tactus en Saxion rond een gezonde campus. Naast bewustwording wordt daar gewerkt aan alcoholbeleid, duidelijke afspraken met studieverenigingen en training en deskundigheidsbevordering.

Voor Tactus is een studentencampagne geen doel op zich.  Een campagne heeft vooral waarde wanneer deze onderdeel is van een bredere preventieve aanpak die gezonde keuzes makkelijker en vanzelfsprekender maakt en voorkomt dat risicovol middelengebruik onbedoeld als normaal onderdeel van het studentenleven wordt neergezet.

Niet met een opgeheven vinger, maar door studenten betrouwbare informatie te geven, het gesprek aan te gaan en ondersteuning te bieden wanneer dat nodig is.