Waarom een zelfhulpgroep voor mensen met een LVB en verslaving werkt

Mensen met een licht verstandelijke beperking (lvb) hebben een verhoogd risico op verslavingsproblemen. Toch sluiten bestaande herstel- en zelfhulpgroepen niet altijd goed aan bij hun behoeften. Daarom hebben Intact van Tactus en Aveleijn de Kracht in Herstelgroep in Almelo: een zelfhulpgroep speciaal voor mensen met een lvb en een verslaving.

Volgens begeleider Hans van Aveleijn zit de kracht niet alleen in de aangepaste begeleiding, maar vooral in de herkenning die deelnemers bij elkaar vinden. “De behoefte aan herstel, steun en verbinding is hetzelfde als bij andere mensen met een verslaving. Alleen vraagt deze doelgroep soms om een andere aanpak.”

Minder prikkels, meer ruimte

Waar reguliere zelfhulpgroepen voor sommige deelnemers te groot of te ingewikkeld kunnen zijn, biedt de Kracht in Herstelgroep een kleinschalige en toegankelijke omgeving. “De groep is kleiner, waardoor er meer rust is en meer ruimte om stil te staan bij wat iemand vertelt,” zegt Hans. “We nemen de tijd om dingen uit te leggen als woorden of situaties niet helemaal duidelijk zijn. Ook kunnen we beter doorvragen op wat iemand precies bedoelt of heeft meegemaakt.”

Dat lijkt misschien een klein verschil, maar volgens Hans maakt het in de praktijk veel uit. Sommige deelnemers hebben eerder ervaren dat ze moeite hadden om aansluiting te vinden bij reguliere groepen. In een kleinere setting voelen zij zich sneller veilig genoeg om hun ervaringen te delen. “Verder willen we de drempel zo laag mogelijk houden: ziet iemand het niet zitten om alleen te komen? Dan mag samen met de begeleiding komen ook.”

De meerwaarde van ervaringsdeskundigheid

Een belangrijk onderdeel van de Kracht in Herstelgroep is de inzet van ervaringsdeskundigheid. Naast de begeleiding is er iemand aanwezig die zelf ervaring heeft met verslaving en herstel. “Diegene kan vragen stellen vanuit herkenning,” vertelt Hans. “Soms zegt hij: ‘Dat had ik vroeger ook’ of ‘Voor mij werkte dit juist wel of niet’. Dat zorgt ervoor dat deelnemers zich begrepen voelen.”

Volgens Hans helpt dat deelnemers om dieper na te denken over hun eigen situatie. Waar professionele begeleiding soms wordt gezien als iets van buitenaf, ervaren deelnemers de inbreng van een ervaringsdeskundige vaak als dichtbij en geloofwaardig.

Herstel doe je niet alleen

Wat Hans opvalt is de manier waarop deelnemers elkaar ondersteunen. Juist de herkenning tussen groepsleden blijkt van grote waarde. “Ze ontdekken dat ze niet de enigen zijn die worstelen met eenzaamheid, verleidingen of terugval. Zeker rond feestdagen hoor je vaak deze verhalen veel, en dan merken mensen dat anderen hier ook tegenaanlopen.” Ook terugval mag besproken worden. Zonder oordeel. “Als iemand weer binnenkomt na een terugval, reageren we met: fijn dat je er bent. Die acceptatie is belangrijk.”

Wat kunnen professionals hiervan leren?

Voor professionals die werken in de ggz, verslavingszorg, gehandicaptenzorg of het sociaal domein heeft Hans een duidelijke boodschap: heb vooral geduld en blijf naast iemand staan. “Mensen met een lvb en verslavingsproblemen worstelen vaak al lang met dezelfde uitdagingen. Oordelen helpt niet. Luisteren, aansluiten en samen optrekken wel.”

Tijdens het webinar van Centrum Verslaving & LVB (het TOPGGz-expertisecentrum van Tactus) op 2 juli delen Hans en andere collega’s die betrokken zijn meer over de ontwikkeling van de Kracht in Herstelgroep, de inzet van ervaringsdeskundigheid en de lessen die zij in de praktijk hebben geleerd. Een waardevolle inkijk voor iedereen die mensen met een lvb en verslavingsproblemen wil ondersteunen.