‘Papa, wat wil je met je leven?’ 

In de nieuwsbrief van Gevangenenzorg Nederland van februari 2026 staat het thema Veelplegers centraal. Gevangenenzorg is een christelijke vrijwilligersorganisatie die (ex-)gevangenen en hun familie ondersteunt met persoonlijke aandacht, bezoek en begeleiding tijdens en na detentie.

In deze editie lezen we een openhartig gesprek tussen vrijwilliger Nico en Edwin (niet zijn echte naam), cliënt van de Piet Roordakliniek, de forensische verslavingskliniek van Tactus.

Jarenlang werd Edwins leven bepaald door verslaving, terugval en detentie. Toch klinkt in hun ontmoeting iets van hoop door. De confronterende vraag van zijn zoon – “Papa, wat wil je met je leven?” – werd een kantelpunt. Het gesprek laat zien hoe waardevol trouw contact kan zijn en hoe aandacht en behandeling samen kunnen bijdragen aan herstel en een nieuwe toekomst.

Mensen die steeds opnieuw delicten plegen, zorgen voor onveiligheid in de samenleving. Daarom kan de rechter een ISD-maatregel opleggen, bedoeld als straf én behandeling. Op een speciale gevangenisafdeling, Inrichting Stelselmatige Daders, werken ze aan hun gedrag. Erwin is zo iemand. Hij geeft een inkijkje in zijn turbulente leven. 

‘Waarom bel je Gevangenenzorg niet?’ 

Erwin (midden vijftig) is een zogeheten veelpleger. Hij zag de afgelopen jaren meerdere gevangenissen van binnen. Daar was hij bepaald niet voor zijn plezier. “In de gevangenis speel ik in principe toneel.  Als je geen masker opzet, nemen je medegevangenen je alles af, je schoenen, je shag. Alles bij elkaar vind ik het een hel.” Het was in een van die gevangenissen dat zijn buurman hem vroeg: “Waarom bel je Gevangenenzorg niet? Dat is een hele leuke organisatie. Er komen dan mensen bij je langs.” Erwin lachend: “Ik kon dat bijna niet geloven. Komen die mensen dan zomaar voor ons naar de gevangenis? Ik heb Gevangenenzorg gebeld en sindsdien heb ik contact met Nico.” Dat is nu ruim twee jaar geleden. Samen praten ze over van alles: over de kinderen van Erwin, over de kleinkinderen van Nico. Het zijn hele gewone gesprekken.  En juist van die hele normale gesprekken knapt Erwin op.   

Overmatig drinken 

Ooit was er een tijd dat Erwin zijn leven goed op orde had: een vrouw, kinderen, werk, een huis. Maar die alcohol… Alcohol speelt al vanaf zijn geboorte een rol in zijn leven. “Mijn moeder was zwaar aan de drank.” Tot zijn elfde jaar woonde hij bij zijn verslaafde, gescheiden moeder.  

Toen verhuisde hij, gedwongen door zijn moeder, naar zijn vader. Erwin kon het goed vinden met zijn vader.  “Ik heb er een hele leuke tijd gehad.” Dat duurde tot hij een jaar of zestien was, naar feestjes ging en overmatig begon te drinken.  

Erwin ging bij een vriend wonen en raakte na verloop van tijd aan de harddrugs. “Juist in die periode leerde ik mijn vrouw kennen. Zij heeft me letterlijk uit de goot gehaald.” Ze trouwden, kregen kinderen en ondertussen werkte Erwin in de bouw. Hij had zijn leven op orde. Af en toe dronk hij nog teveel, maar daarmee kon zijn vrouw goed omgaan. Het ging fout toen hij een eigen bedrijf in de metaal startte. Erwin kreeg het zo druk, dat hij nog maar weinig thuis was. “Ik ging ver over mijn grenzen. Als ik vrij was, zat ik in de kroeg. Voor mij was de drank een vlucht. Ik was op den duur vijf dagen onder invloed.”  

Diep gezonken 

Een scheiding kon niet uitblijven. Eenmaal alleen ging hij cocaïne roken. “Het resultaat was dat ik letterlijk alles en iedereen kwijtraakte. Mijn bedrijf werd verkocht en ik had met bijna niemand meer contact. Op een dag kwam mijn oudste zoon mijn huis binnen en vroeg mij: ‘Papa, wat wil je met je leven?’ Ik was zó diep gezonken, dat het me niet had uitgemaakt als ik op dat moment dood zou gaan. Er was maar één ding belangrijk: dope.”  

Komen die vrijwilligers zomaar voor ons naar de gevangenis? Ik kon dat bijna niet geloven.

Toch zette die vraag van zijn zoon iets hem aan het denken. Voor het eerst in zijn leven besloot Erwin aan zichzelf te gaan werken, in een afkickkliniek in Zuid-Afrika.  Dat deed hem erg goed. Na afloop van de therapie en terug in Nederland bleek hij niet in aanmerking te komen voor een uitkering. Erwin heeft geen idee waarom, maar het resultaat was dat hij zijn huis niet meer kon betalen. Hij raakte dakloos en opnieuw aan de drugs.  Om inkomsten te hebben, stal hij fietsen om die door te verkopen. Na meerdere incidenten werd Erwin opgepakt en gevangen gezet. Om na drie weken weer vrij te komen. Daarna ging het steeds verder bergafwaarts. Dan weer was Erwin een tijdje vrij, dan weer zat hij vast. Dat ging zo door, totdat hij ruim twee jaar geleden in een speciale gevangenis terecht kwam: een Inrichting voor Stelselmatige Daders. “Omdat ik een veelpleger ben, legde de rechter mij een ISD-maatregel op. Voor mij is dat niet verkeerd geweest, nu krijg ik een behandeling en kan ik werken aan mijn problemen.”   

Grenzen stellen 

Het was in deze periode dat onze vrijwilliger Nico in beeld kwam. Nico is ongeveer vijf jaar vrijwilliger bij Gevangenenzorg. Hij doet dit werk vanuit zijn christen-zijn en “uit een stuk bewogenheid met mensen in detentie”. Erwin is blij met de gesprekken. En Nico ook. “Wat ik van jou leer is dat jij steeds meer naar jezelf durft te kijken” zegt hij tegen Erwin. “Dat je hier leert dat je grenzen mag stellen en dat je blij bent met de hulp die je daarbij krijgt. Ik vind het ontzettend mooi om te zien dat je steeds meer thuiskomt bij jezelf. Dat spiegelt mij: in hoeverre ben ik thuis bij mezelf, en groei ik daarin?” (Lees verder op pagina 3.) 

Vandaag spreken Nico en Erwin elkaar niet in een gevangenis, maar op één van de locaties van de Piet Roorda Kliniek, waar Erwin na zijn periode in de gevangenis verblijft. In deze forensische verslavingskliniek krijgen mensen hulp die al lange tijd verslaafd zijn en vaak met justitie in aanraking zijn gekomen. Die behandeling is onderdeel van de ISD-maatregel. Hier werkt Erwin aan zijn verslaving en aan andere problemen die een rol spelen in zijn leven. 

“Ik durf gerust van mezelf te zeggen dat ik er alles aan doe om mijn leven op orde te krijgen”, zegt Erwin.  Nico beaamt dat:  “Zo heb ik jou ook leren kennen.”  

Erwin kijkt nu met vertrouwen naar de toekomst. Nog acht maanden en dan loopt de ISD-maatregel af. Hij hoopt terug te gaan naar Tilburg, waar hij altijd heeft gewoond. Daar woont hij dichtbij zijn kinderen met wie hij weer goed contact heeft. “En”, vertelt hij stralend aan Nico, “dichtbij mijn kleinkind: ik word opa!”

Met dank aan Gevangenenzorg Nederland.