U bevindt zich hier: Home

Drugs algemeen

Hieronder vind u meer informatie over Drugs algemeen. Klik op een onderwerp voor meer informatie.

  • Drugs algemeen
    Wat zijn drugs?

    Drugs is een verzamelnaam voor middelen die de hersenen beïnvloeden en daardoor effect op lichaam en geest hebben. Dit wordt ook wel de psychoactieve werking genoemd. 

    Welke effecten een bepaalde drug precies zal hebben, hangt van verschillende elementen af. In het algemeen zijn er drie factoren van invloed op het effect van een bepaalde drug:

    1. De drug zelf: het soort drug, hoeveel je er van neemt, de manier van inname.
    2. De set: kenmerken van de gebruiker zelf, zoals hoe je je voelt (blij, gestrest, verdrietig), de gezondheid, verwachtingen, vermoeidheid, etc. 
    3. De setting: kenmerken van de omgeving, zoals de temperatuur, vertrouwde of onveilige omgeving, druk of rustig, de mensen die aanwezig zijn, de muziek die opstaat.

    Drugs kunnen op verschillende manieren ingedeeld worden. De meest gebruikte indeling is de indeling naar de werking van de drugs op de hersenen. De effecten kunnen stimulerend zijn, verdovend of bewustzijnsveranderend. Sommige middelen, zoals hasj en wiet, hebben meerdere effecten.

    • Stimulerend
      Bij deze middelen krijgt de gebruiker het gevoel meer energie te hebben en alerter te zijn. De ademhaling en hartslag verhogen, de bloeddruk stijgt en de spieren spannen zich aan. Voorbeelden: cocaïne en amfetamine maar ook tabak en koffie. Stimulerende middelen worden soms ook wel ‘uppers’ genoemd.
    • Verdovend
      Hierbij komt de gebruiker in een slaperige roes. Verdovende middelen hebben een kalmerende en ontspannende werking. De gebruiker kan in een slaperige roes komen. De ademhaling en hartslag worden langzamer en spieren ontspannen. Voorbeelden: heroïne en andere opiaten, ghb, maar ook alcohol en slaapmiddelen. Verdovende middelen worden soms ook wel ‘downers’ genoemd.
    • Bewustzijnsveranderend
      De gebruiker van deze middelen gaat de wereld (heel) anders zien en beleven doordat deze middelen het bewustzijn tijdelijk veranderen. Voorbeelden: LSD, hasj en wiet, paddo’s. Bewustzijnsveranderende middelen worden soms ook wel ‘trippers’ of ‘tripmiddelen’ genoemd.

    Deze indeling naar effecten gaat niet altijd op. Sommige middelen hebben een gemengd effect. XTC werkt bijvoorbeeld stimulerend, maar verandert ook de waarneming. Hasj en wiet werken verdovend, maar zorgen lichamelijk voor lichte stimulering en kunnen ook bewustzijnsveranderend zijn.

  • Beleid

    Het Nederlandse drugsbeleid richt zich op het voorkomen van drugsgebruik en het beperken van de risico's van drugsgebruik, voor de gebruiker zelf, de directe omgeving van de gebruiker en voor de samenleving.
    De vier pijlers van het drugsbeleid op het terrein van de volksgezondheid zijn: voorlichting, preventie, behandeling en 'harm reduction'. Een drugsverslaafde wordt niet gezien of behandeld als crimineel, maar als een patiënt die zorg en behandeling nodig heeft.

    Kernboodschappen
    • Bezit, handel en productie van drugs zijn illegaal in Nederland;
    • Drugsgebruik is niet strafbaar;
    • De Nederlandse wet maakt onderscheid tussen soft- en harddrugs vanwege de verschillen in gezondheidsrisico's;
    • Coffeeshops worden gedoogd vanuit het oogpunt van gezondheidsbescherming;
    • Voorlichting en preventie is een essentieel deel van het volksgezondheidsbeleid in Nederland en richt zich voornamelijk op jongeren.
    Gedoogbeleid

    Rondom coffeeshops, waarin hasj en wiet worden verkocht, hanteren we een zogenaamd gedoogbeleid. Dat betekent dat bepaalde overtredingen van een wet niet meer worden vervolgd. Bezit en verkoop zijn nog steeds strafbaar, maar de politie treedt niet op. Coffeeshops mogen bestaan en hasj en wiet verkopen, als ze zich aan bepaalde regels houden.

    Verantwoordelijkheid

    De verantwoordelijkheid voor het Nederlandse drugsbeleid ligt bij verschillende ministeries. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is verantwoordelijk voor de coördinatie van het drugsbeleid en het preventie- en hulpverleningsbeleid. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie is verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving, en gemeentelijk bestuur en politie horen bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

    Evaluatie van het Nederlands Drugsbeleid

    In het rapport 'de Evaluatie van het Nederlands drugsbeleid' van het Trimbos-instituut en het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC) wordt het Nederlandse drugsbeleid van de afgelopen 35 jaar onder de loep genomen. Bestel rapport via de winkel. Of download PDF (Rapport: 395 pagina's, 6219 kb).

  • Opiumwet en straffen

    Drugs worden soms ingedeeld naar wettelijke status: legale (wettelijk toegestaan) en illegale (verboden) middelen. Illegale middelen staan op de Opiumwet. De Opiumwet verbiedt het bezit, de handel, de verkoop, het vervoer en de productie van de middelen die onder die wet vallen. De Opiumwet bestaat uit twee lijsten:

    • Lijst 1: drugs waarvan de overheid vindt dat ze een onaanvaardbaar/onacceptabel risico hebben voor de gezondheid (‘harddrugs’). Voorbeelden: Cocaïne, XTC, GHB, heroïne
    • Lijst 2: drugs die volgens de overheid minder risico’s voor de gezondheid hebben dan de mindelen op lijst 1. Middelen op deze lijst worden ook wel ‘softdrugs’ genoemd. Voorbeelden: hasj en wiet, paddo’s en slaap- en kalmeringsmiddelen.

    Legale drugs die niet op de Opiumwet staan, zijn bijvoorbeeld alcohol, tabak en cafeïne. Legaal betekent niet dat alles mag, ook voor legale drugs bestaan er allerlei wetten en regels (zoals leeftijdsgrenzen voor alcohol en tabak). Deze producten vallen onder de ‘Warenwet’.

    Wijzigingen Opiumwet

    Er worden wel eens veranderingen aangebracht in de Opiumwet. Zo is in 2017 4-Fluoramfetamine (4-FA of 4-FMP) op lijst 1 gezet en is het dus nu een ‘harddrug’. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in 2011 verschillende wijzigingen in de Opiumwet aangekondigd. GHB is toen van lijst II naar lijst I verplaatst worden. Ook heeft de Minister begin 2013 de plant khat (Catha Edulis) op lijst II van de Opiumwet geplaatst. De werkzame stoffen in khat, cathinon en cathine, vielen wel al onder de Opiumwet.
    Wilt u meer weten over de Opiumwet? U kunt dan terecht op de website www.wetten.overheid.nl.

    Strafbaar?

    In Nederland is het gebruik van drugs niet strafbaar. Productie, handel en bezit van drugs is dat wel. Er zijn bepaalde richtlijnen als het gaat om strafbaarheid. Productie en handel van harddrugs krijgen de meeste aandacht en prioriteit en worden het strengst bestraft. Handel in softdrugs volgt daarna. Minder aandacht wordt er besteed aan bezit van kleine hoeveelheden drugs (minder dan 5 gram hasj en wiet, een halve gram cocaïne of 1 XTC-pil bijvoorbeeld).
    Het vervolgingsbeleid richt zich vooral op de productie van en handel in drugs. Aan opsporing van bezit van kleine hoeveelheden drugs voor eigen gebruik is een veel lagere prioriteit toegekend. De politie mag altijd controleren op drugs in kader van de opsporing van dealers.

    Lees meer over boetes bij overtredingen op de website van het Openbaar Ministerie.

  • Meer informatie

    Meer over het Nederlandse drugsbeleid is te lezen op de website van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het dossier drugs. Op de website van het Ministerie van Justitie staat meer informatie over de strafbaarheid van drugsbezit en handel, het beleid rond coffeeshops en de aanpak van drugssmokkel.

  • Feiten en cijfers

    De belangrijkste feiten, cijfers en trends over drugs zijn terug te vinden in de Nationale Drug Monitor 2017.