Drugs algemeen

Drugs zijn middelen die de hersenen prikkelen waardoor er geestelijke en lichamelijke effecten optreden. We noemen dit ook wel de psychoactieve werking.

Drugs kunnen op verschillende manieren ingedeeld worden. De meest gebruikte indeling is de indeling naar de werking van de drugs op de hersenen. De effecten kunnen stimulerend zijn, verdovend of bewustzijnsveranderend. Sommige middelen, zoals hasj en wiet, hebben meerdere effecten.

• Stimulerend
  Bij deze middelen krijgt de gebruiker het gevoel meer energie te hebben en alerter te zijn. Voorbeelden: cocaïne en amfetamine maar ook tabak en koffie.

• Verdovend
  Hierbij komt de gebruiker in een slaperige roes. Verdovende middelen hebben een kalmerende en ontspannende werking. Voorbeelden: heroïne en andere opiaten, maar ook alcohol en slaapmiddelen.

• Bewustzijnsveranderend
  De gebruiker van deze middelen gaat de wereld (heel) anders zien en beleven doordat deze middelen het bewustzijn tijdelijk veranderen. Voorbeelden: LSD, hasj en wiet, paddo?s en andere tripmiddelen.

Het onderscheid naar werking is niet altijd scherp te maken. Sommige middelen hebben een gemengd effect. XTC is bijvoorbeeld oppeppend, maar verandert ook de waarneming en hasj en wiet kunnen - afhankelijk van de dosis en de situatie - behalve bewustzijnsveranderend ook versuffend werken.

• Drugs Infolijn (0900-1995): zowel professionals als algemeen publiek kunnen hier informatie en advies vragen. Dit kan zowel via telefoon, mail als chat. 
• Drugscampagne: het Trimbos-instituut heeft jarenlang drugsvoorlichtingscampagnes gericht op jongeren uitgevoerd.

• De gezonde school en genotmiddelen: is een schoolpreventieprogramma over alcohol, roken en drugs. Het onderwijsprogramma richt zich op het basis- en voortgezet onderwijs en heeft tot doel leerlingen zoveel mogelijk bij te brengen over genotmiddelen en de risico's ervan.
• Uitgaan, Alcohol en Drugs: heeft tot doel het creëren van een gezonde en veilige uitgaansomgeving, om daarmee gezondheids- en veiligheidsproblemen door gebruik van alcohol en drugs in het uitgaanscircuit te voorkomen.
• Open en Alert: richt zich op alcohol- en drugspreventie in risicosettings en (problematisch) gebruik van alcohol en drugs door jongeren in deze settings voorkomen of hen zo goed mogelijk te begeleiden. Er zijn projecten voor de residentiële jeugdhulpverlening, het jongerenwerk en justitiële jeugdinrichtingen.
• Preventie in de coffeeshop: voor bezoekers van coffeeshops is een landelijke folder met gebruiksadviezen gemaakt; voor coffeeshopmedewerkers is een cursus ontwikkeld.
• Infectieziekten: activiteiten en interventies om infectieziekten en soa, zoals HIV en hepatitis B en C, onder druggebruikers te voorkomen.
• Licht verstandelijk gehandicapten: alcohol- en drugspreventie gericht op jongeren met een licht verstandelijke handicap. Trimbos-instituut heeft de aard en omvang van hun alcohol- en drugsgebruik geïnventariseerd.
• Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS): is een monitor van uitgaansdrugs. DIMS onderzoekt en registreert de samenstelling en schadelijkheid van uitgaansdrugs. Gebruikers kunnen hun drugs laten onderzoeken bij één van de testservice adressen. Doel is signalen en gezondheidsproblemen door gebruik van uitgaansdrugs voorkomen en beperken.
• Sinds 1 januari 2012 is het takenpakket van het DIMS uitgebreid met het Meldpunt Nieuwe Drugs (MND). Hiermee geeft het DIMS gehoor aan het verzoek van het huidige kabinet. Het MND gaat het veevuldig op de drugsmarkt verschijnen van nieuwe psycho-actieve middelen zoals mephedrone, 4-MEC of MDPV, monitoren. Wie gebruikt het, en wat zijn de effecten en (gezondheids-)risico's? Via een speciale site (zie hieronder) kunnen gebruikers anoniem nieuwe middelen melden, en eventuele ervaringen met het middel beschrijven.

• Folders en brochures voor het algemeen publiek;
• Folders en factsheets voor professionals gericht op uitgaanspubliek;
• www.drugsinfo.nl: feiten, cijfers en informatie over drugs voor algemeen publiek;
• www.drugsenuitgaan.nl: gericht op jongeren die uitgaansdrugs gebruiken;
• www.drugs-test.nl: geeft informatie over testadressen en wijze van testen;
• www.meldpuntnd.nl: voor het melden van nieuwe middelen
• www.sickofit.nl : geeft informatie over infectieziekten voor druggebruikers;
• www.dgsg.nl: de website van de gezonde school en genotsmiddelen.

Het Trimbos-instituut maakt elk jaar een overzicht van uitgevoerde, gestandaardiseerde preventie-interventies en publiceert dat in Aard en omvang GGZ- en VZ-preventie. Dit product is te verkrijgen in de webshop.

Dit zijn de in 2008 landelijk uitgevoerde preventieve interventies op het gebied van drugs.

Voor algemeen publiek en professionals

• Uitgaan en Drugs
• Pillentestservice /DIMS
• Preventie in de coffeeshop
• Open en alert: preventie in het jongerenwerk
• Open en alert: alcohol- en drugspreventie in de residentiële hulpverlening
• Hasj en Wiet week / Cannabisweek
• Peer Educatie
• EHBD-U

Heeft u nog meer vragen over drugs en drugsgebruik, bel dan de Drugs Infolijn, 0900-1995 (? 0,10 min). Voor een persoonlijk gesprek of een gericht antwoord op uw vraag kunt u bellen op werkdagen van 9 tot 5 uur. Ook kunt u uw vraag mailen naar vraagbaak@drugsinfo.nl. En op werkdagen tussen 13 en 17 uur kunt u via www.drugsinfo.nl eveneens chatten met een deskundige medewerker.

Instellingen voor de verslavingszorg en de GGD kunnen hulp bieden bij verslavingsproblemen. Deze instellingen zijn te vinden in elke grote en middelgrote stad. Voor meer informatie over deze instellingen kunt u ook contact opnemen met de Drugs Infolijn.

Over drugs zijn ook verschillende folders beschikbaar.

Algemeen:

• Drugsinfo.nl
• Rijksoverheid, VWS onderwerp drugs 
• IVO: werkterrein drugs
• The Amsterdam Institute for Addiction Research
• IVZ: Stichting Informatievoorziening Zorg
• Bonger Instituut
• Intraval
• CVO: Centrum voor Verslavingsonderzoek

Online hulp en informatie voor jongeren:

• www.dgsg.nl
• www.rokendrinkendrugs.nl
• www.drugsenuitgaan.nl
• www.drankendrugs.nl
• www.digidrugs.nl
• www.drugsondercontrole.nl
• www.sickofit.nl
• www.unity.nl
  

Internationaal:

• EMCDDA
• Drugscope 
• NIDA
• SAMHSA
• Healthy Nightlife Toolbox 

Literatuur:

• Hulp bij probleemgebruik van drugs
• A report on global illicit drug markets 1998-2007 
• The Netherlands Drug Situation 2008 
• Handboek verslaving
• Drugs en alcohol van BSL 2008

Tijdschriften:

• Verslaving: Tijdschrift over verslavingsproblematiek
• Psy
• Addiction Research & Theory
• Addictive Behaviors
• American Journal on Addictions / American Academy of Addiction Psychiatry
• Drugs : Education, Prevention and Policy
• Substance Abuse Treatment, Prevention and Policy
  

 Statistische bronnen:

• Antenne 2009
• Nationale Drug Monitor: Jaarbericht 2011 
• Ladis Kerncijfers Verslavingszorg 2009
• Peilstationsonderzoek Jeugd en Riskant Gedrag 2007

Het Nederlandse Drugsbeleid is sinds haar ontwikkeling (jaren zeventig van de vorige eeuw) gericht op beheersen en terugdringen van drugsgerelateerde problemen. Trefwoorden daarbij zijn: pragmatisch, humaan, realistisch en gestoeld op wetenschappelijk onderbouwde feiten.

Het drugsbeleid is in overeenstemming met internationale verplichtingen en verdragen. Legalisering van drugs is niet gewenst. Aan de andere kant wordt het nastreven van een volledig drugsvrije samenleving niet als realistisch, haalbaar doel gezien.

De vier pijlers van het drugsbeleid op het terrein van de volksgezondheid zijn: voorlichting, preventie, behandeling en 'harm reduction'. Een drugsverslaafde wordt niet gezien of behandeld als crimineel, maar als een patiënt die zorg en behandeling nodig heeft.

• Bezit, handel en productie van drugs zijn illegaal in Nederland;
• Drugsgebruik is niet strafbaar;
• De Nederlandse wet maakt onderscheid tussen soft- en harddrugs vanwege de verschillen in gezondheidsrisico's;
• Coffeeshops worden gedoogd vanuit het oogpunt van gezondheidsbescherming;
• Voorlichting en preventie is een essentieel deel van het volksgezondheidsbeleid in Nederland en richt zich voornamelijk op jongeren. 

In het rapport 'de Evaluatie van het Nederlands drugsbeleid' van het Trimbos-instituut en het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC) wordt het Nederlandse drugsbeleid van de afgelopen 35 jaar onder de loep genomen. Bestel rapport via de winkel. Of download PDF (Rapport: 395 pagina's, 6219 kb).

De belangrijkste feiten, cijfers en trends over drugs kunt u terugvinden in de Nationale Drug Monitor download of bestel rapport in de winkel. 

Meer over het Nederlandse drugsbeleid is te lezen op de website van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het dossier drugs. Op de website van het Ministerie van Justitie staat meer informatie over de strafbaarheid van drugsbezit en handel, het beleid rond coffeeshops en de aanpak van drugssmokkel.

Drugs worden vaak ingedeeld naar de werking die ze hebben. Drugs kunnen ook ingedeeld worden naar status: legale (wettelijk toegestane) en illegale (verboden) middelen. Alcohol, koffie en tabak zijn legaal en bijvoorbeeld XTC en cocaïne zijn illegaal.

De illegale middelen worden beschreven in de Opiumwet. In deze wet zijn alle middelen opgenomen die door de overheid als drugs worden beschouwd. Op lijst I van de Opiumwet staan middelen die een onaanvaardbaar risico met zich meebrengen voor de volksgezondheid. Dat zijn bijvoorbeeld heroïne, cocaïne, amfetamine, GHB, LSD en XTC. Op lijst II staan hasj & wiet, maar ook slaap- en kalmeringsmiddelen zoals Valium en Seresta. De risico's van gebruik van deze middelen zijn volgens de overheid minder groot dan bij de middelen op lijst I.

Wijzigingen Opiumwet
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in 2011 verschillende wijzigingen in de Opiumwet aangekondigd. GHB en cannabis met een THC-gehalte van 15% of moeten van de Minister van lijst II naar lijst I verplaatst worden en worden daarmee gezien als harddrug. Ook heeft de Minister begin 2012 aangegeven de plant qat (Catha Edulis) te gaan verbieden door deze op lijst II van de Opiumwet te plaatsen. De werkzame stoffen in qat, cathinon en cathine, vielen wel al onder de Opiumwet.
Wanneer de wetswijziging ten aanzien van 'sterke' cannabis daadwerkelijk van kracht zal worden, is nog onbekend; vermoedelijk zal dit in de loop van 2013 geëfectueerd worden. GHB staat sinds 9 mei 2012 op lijst I van de Opiumwet en de plant qat staat sinds 5 januari 2013 op lijst II van de Opiumwet.

Wilt u meer weten over de Opiumwet? U kunt dan terecht op de website www.wetten.overheid.nl.

In Nederland is het gebruik van drugs niet strafbaar. Productie, handel en bezit van drugs is dat wel. Het vervolgingsbeleid richt zich vooral op de productie van en handel in drugs. Aan opsporing van bezit van kleine hoeveelheden drugs voor eigen gebruik is een veel lagere prioriteit toegekend. De politie mag altijd controleren op drugs in kader van de opsporing van dealers.

Lees meer over boetes bij overtredingen op de website van het Openbaar Ministerie.